نصيحت و انتقاد مصلحان ناصح ، گشودن راه نصيحت و انتقاد ، حقوق متقابل و نصيحت پذيرى و انتقاد پذيرى . 13 ) اصل توجيه امور و بيان جايگاه توجيه امور در مديريت نبوى و لزوم بر طرف كردن بدگمانى مردم از والى . 14 ) اصل برپا داشتن حق و عدل ، با طرح موضوعاتى چون اهميت و جايگاه برپا داشتن حق و عدل ، اجراى حق و عدل و قانون به مساوات ، رعايت آداب قضاوت ، پرهيز از عجله در داورى ، پرهيز از داورى در حال نامناسب ، رعايت مساوات ، تشويق ، تنبيه و قدردانى و مجازات ، روش پيامبر ، تدابير پيش از تنبيه و مجازات و رعايت انصاف . نكته قابل توجه آن كه ، گرچه نام اين كتاب سيرهء نبوى است و به كارگيرى اصول مذكور از طرف رسول خدا ( ص ) به عنوان سيرهء عملى آن حضرت مطرح شده است ، اما قسمت اعظم اين كتاب ، به شرح مفاهيم و اصول اخلاقى اسلام پرداخته و در بسيارى از موارد ، جز اشاره كوتاهى به سيرهء پيامبر ( ص ) ارتباط چندانى به اصل موضوع ندارد ؛ چرا كه اين اصول و مفاهيم ، عناوين كلىاى است كه در زندگى ائمه ( ع ) و بسيارى از بزرگان مشهود است و بر همين اساس مىتوان با تغيير عنوان كتاب به سيرهء علوى و سيرهء حسينى و . . . كليه اين مطالب را از نو مطرح نمود و در مورد همهء ائمه ( ع ) به همين صورت كتاب سيرهء عملى نوشت ؛ به عبارت ديگر ، عمدهء مطالب اين سه جلد كتاب را توضيح كلى مفاهيم و اصول اخلاقى اسلام تشكيل مىدهد ، نه ذكر نمونه‌هاى تاريخى منحصر به سيره پيامبر اكرم ( ص ) ، كه بر اساس آن بتوان عنوان اثر را « سيره نبوى » ناميد . 17 . الصحيفة ميثاق الرسول ( ص ) ؛ برهان زريق ، چاپ اول ، دمشق : دار نمير و دار معد ، 1996 ، 564 ص . نويسنده دربارهء قانون اساسى ادارهء حكومت پيامبر ( ص ) سخن گفته و مطالب خود را در دو باب بيان كرده است ، كه مطالب هر باب نيز در قالب « فروع » و بحثهاى مختلفى آمده است . وى در ابتداى كتاب ، در يك مقدمهء طولانى ، به مسأله ضرورت قدرت و مسألهء وجود دستور مدون اشاره كرده است . با توجه به اهميت قرآن و دستورات قرآنى ، اهميت تدوين قوانين ، به جز قرآن را - به دليل كلى بودن قوانين قرآن - خاطر نشان كرده است . نگارنده در همين مقدمه ، به موضوعاتى چون : مفهوم دولت در تفكر عربى - اسلامى ، مقصود از جمعيت سياسى ، تاسيس دولت به خاطر وجود انديشهء حق ، اساس